Somalia

Warbixinta Xaaladda

Warbixino kooban

  • Warbixinta guud ee baahida baniaadanimo ee (HNO) ayaa sheegeyso in dadka aad u liita ay ku noolyihiin koonfurta, bartamaha iyo koonfur galbeed ee dalkan
  • Isku Duwaha Arimaha Bini’aadamnimo wuxu xooga saarayaa wada shaqeyn oo saddex geesood ah; Bini’aadamnimo/horumar/nabadeyn si loo gaaro horumar
  • FAO waxay soo warisay in ku dhawaad dhul gaarayo 70,000 cabirkiisu yahay ey fatahaada ayaxu saameeyay
  • Qaab cusub oo lagu dabagalayo arimaha magangalyada xasaasiga ayaa laga daah furay Somaalia
  • Deeq bixiyaasha waxaa lagu baraarujiyay in ayagoo isdicmaalyo guulihii sannadka 2019 ee sara u qaadaan faleclinta taagerida xaga dhaqaalo sannadkan 2020
key image
Dad fatahaada saameyay oo la siinayo macaawino tuulada Ceel Jaale ee degmada Belet Weyne. Sawir/OCHA

URL:

La dejiyay:

Somalia

Warbixinta Xaaladda

Nambarada muhiimka ah

4.8m
# dadka cunto u baahan
1.2m
dadka ku jira xaaladaha degdegga (3 iyo 4)
3.6m
# dadka ku jira cunto yarida
1.0m
# caruurta la qiyaasayo nafaqo darro heyso
2.6m
# Barkaca gudaha

URL:

La dejiyay:

Somalia

Warbixinta Xaaladda

Deeqaha

$1.1B
La rabo
$879.8M
La helay
82%
Horumar
FTS

URL:

La dejiyay:

Xiriirada

Justin Brady

Head of office

Erich Opolot Ogoso

Head of Public Information

Yahya Dahiye

Public Information Officer

Somalia

Warbixinta Xaaladda
Warbixin dheer
Article 1
Map showing people in need per district. Source: OCH

In ka badan 5.2 milyan qof oo ku nool soomaliya ayaa u baahan doon gargaar sanadka 2020

Qiyaastii 5.2 milyan qof oo ku nool soomaliya ayaa ubaahan gargaar bini’aadannimo sida laga soo xigtahay aragtid guud ee baahiyaha gargaarka bulshada ee (HNO). Dadkasi waxaa kamid ah 1.7 milyan qof oo ku barakacay: colaado, nabadgelyo xumo, rarid qasab ah, abaaro iyo daadad, sidoo kale dadka gargaar ubahan ayaa kamid 108,000 qof oo  soo noqday iyo 42,000 oo qaxooti magangalyo doon ah. Qoysaska ugu badan ee qaba baahida aad u daran ayaa ku nool koonfurta iyo bartamaha, intaasi waxaa dheer  koonfur galbeed sida Bakool, Jubada hoose IYO Gedo. Waxyaabaha ugu waaweyn ee  baahiyaha bani’aadamnimada ee soomaliya waxaa kamid ah nabadgelyo, la,aan, cimilada xun, iska horimaadka iyo qatarta ee sii kordheeso.

Sikasto ha ahaa tee dadka naafada ah ayaa nugul dhibaato dheeraad. sida laga soo xigtahay HNO, ilaa 2.1 milyan dad ah oo ku nool guud ahaan soomaaliya ayaa la filayaa inay la kulmaan cuno yari, in kabadan 2.4 milyan qof oo soomali ah ayaa ubaahan adeegyo daryeel caafimaad iyo nafaqo si loo badbadiyo noloshood.  Qiyaas 1.3 milyan oo wiilal, gabdho, haween uur leh iyo kuwa nuujinaya ayaa la il daran nafaqo xumo ba’an, iyadoo 180,000 caruur ah oo ka yar 5 sano ay la il daran yihiin nafaqo darro aad u ba’an. Qiyaastii 3.7 milyan oo qof ayaa u baahan caawimaad la xariira badbaadinta, 1.37 milyan caruur ah ( oo ay ku jiraan 691,295 gabdhood) waxay ubahanyihiin caawinaad si eey iskuulada u dhigtaan,2.2 milyan qof ayaa ubaahan hooy iyo agab aan cunto ahayn, iyo 2.7 milyan dad ah waxay ubaahanyihiin caawimaad si loo helo nolosha  asaasiga ah.

URL:

La dejiyay:

Somalia

Warbixinta Xaaladda
Warbixin dheer
Article 2
Mr. Adam Abdelmoula, Isku Duwaha Arimaha Bini’aadamnimo ee Somalia

Wareysi; Mudane. Adam Abdelmoula, isku duwaha gargaarka bini’aadanimo ee Qaramada Midoobay u qaabilsan Soomaliya

S. Tan iyo markii aad timid soomaaliya bishii sebteembar 2019, maxay tahay qiimeyntaada ku aaddan xaaladda bini’aadamnimada iyo hawlgalka gargaarka?

J. waa xaqiiq aan la dafiri Karin in soomaaliya ay ku talaabsatay hormar xagga dhismaha nabad, barwaaqo iyo dhisita dowladnimad. Si kastaba ha noqotee waxaa jiro caqabado badan, oo ay ka mid yihiin cilimilada oo xun taaso  weli saameyn ku leh qaybo badan oo dadka barakacyasha gudaha, kuwaas oo qaar badan oo ka mid ah ay ku barakaceen dhowr jeer sababo la xiriira bini aadanimo iyo masiibooyinka dabiiciga ah. DhIbaatooyinka cimilada ee soo noqnoqda iyo iska horimaadka socda ayaa ubaahan xal dhamaystiran oo loo dhiso adkeysiga bulshada si loo hubiyo inay awoodaan inay wax ka qabtaan dhibaatooyinka. Waa inaan helnaa qaabab loo ka hortagi karo xaaladaha deg deg ee bina’adamnimada taaso

S. Waa maxay mudnaantaada ugu weyn sanadkan?

J. Qoysas badan ayaa wali kasoo kabanaya abaartii 2016/2017 iyada oo 2.6 milyan oo Soomali ah ay wali barakacayaan. Dhibaatooyinka cimilada ee soo noqnoqda iyo iska horimaadka socda ayaa u baahan xal dhamaystiran si wax loo ka qabtaa dhibaatooyinka. Waa inaan helnaa qaabab aan wax ugu qabano caqabadahaan xaaladaha deg deg bani’aadamnimada isla markaana dadka awood u siinay inay kasoo kabtaan dhibaatooyinka naxdinta leh.

S. Maxaa u malaynaysaa in loo baahan yahay in la sameeyo si tan loo gaadho?

J. Annaga oo ah saaxiibada caalamiga ah waa inaan sii wadnaa tageeridda soo kabashada iyo dadaalada adkeysiga. Madasha iskaashiga soomaaliya ee dhowaantan la qabtay octoobar waxay na siisay fursad aan  isku raacno heshiiyo dhoor ah oo la taaban karo oo ka dhexeeya dowladda iyo bulshada caalamka, iyada oo loo marayo qaab dhismeedka la xisaabtanka.  Dhamaanteen waxaan ku dhisi karnaa guulo oo aan soo saarnaa natiijooyinka waarta.

S. Muhiimad intee le’eg ayey u leedahay horumarka bina’aadamnimada iyo yareynta saboolnimada ka jirta soomaaliya? J. Muhiimada ma noqon karto mid xad dhaaf ah. Waa waajib isku xirka sadex geesood ah oo ka kooban samafal bini’aadanimo, horuma iyo nabadgalyo, kuwaas oo dhamaantood muhiim u ah in la gaaro horumar waara. Waxaan bogaadinayaa dadaalada dowladda ee ahmiyada ay siineyso qeybahaan waxaan sii wadaynaa inaan tageerno dowladda federka, maaamulada maxalliga si loogu dadaalo xoojinta  iskaashiga dhamaan.

URL:

La dejiyay:

Somalia

Warbixinta Xaaladda
Jawaabaha xaaladaha deg deg ah
Article 3
Ayax ku dagayo goobaha daaqa ee tuuldaa Eldher ee degmada Dhusamareb. Sawir/ Ahmed Abdi-DEH

25 sano kadib Somaliya ayaa wajahday dhibaatoyinka ayax

Somaliya waxay wajahaysaa dhibaatadii ugu darneed oo cayayaanka ayaxa ah 25 sano lasoo dhaafay gudahood, sida laga soo xigtay Ururka cuntada iyo Beeraha (FAO). Somaliland, Putland iyo Galmudug ayaa ah kuwa ay sida ugu daran u saameysay qiyaastii 70,000 hektar oo dhul ah oo ay ku yaaliin dalag. Ayax ayaa horeyba u waxyeeleeyay dalag iyo daaqa soomaaliya iyo  itoobiya. Arinkasi  wuxuu saameynasaa daaqa iyo dalagyada cunta.

Sida laga soo xigtay FAO, marka la eego roobka aadka u darnaa iyo duufaanta pawan ayaa laga yaabaa inay saameyna ku yeeshaan ayax gobolka oo dhan sanadka 2020. Si looga hortago xaalada, hay’adda Qaramada Midoobay waxay si dhow ula shaqeyneysaa dowladda federalka ah ee soomaaliya iyo ururaka dalag ka shaqeeya waxaan qadeesa talabooyin waaweyn oo ay kamid yihiin buufin dhulka. “waxaa ka hadlaynaa faragelin muddo dheer oo ku sabsan dhexdhexaad ah,” sidaasi waxaaa yir Mudan Etienne Peterschmitt, oo ah wakiilka FAO ee Soomaliya. “saamaynta hawlaheena mudada gaaban ayaa noqon doonta mid aad u kooban, lakiin waxaan samayna karnaa isbeddel aan ku taageerno hab nololeedka oo aan ka fogaano cawaaqib xumo kale xilliha Gu’ga soo socda ee 2020 haddiii aan hadda wax ka qabano.” FAO waxay ka digtahy in ayax dilacay ay sii xumaynayso xaaladda cuno xumadda ee somaliya.

Madaamo cimiladu u muuqato mid ku habboon ayax, waxaa jira suuragal sare in ayax sii socon doonto ilaa iyo Maarso ilaa Abriil 2020, oo ay suuragal tahay inuu ku faafo waddamada kale ee Bariga Africa,” sidaasi waxaaa yidhi Mudan. David Phiri, madaxa qaybta FAO ee isku duwaha bariga Afrika.

Ayax wuxuu waxyeelo weyn u geysan karaa cowska

Hay’ada FAO waxay soo saartahay qaab sadex geeesood ah oo lagula tacaali karo xaaladad had ka jira soomaliya. In la taageero howgalada kontaroolka dhulka ah halka ay suurtal tahay wada hadalada ka socda Somaliland, Putland iyo Galmudug oo lala kashanayo dowladda federalka ah ee Somaaliya, loo diyaariyo xarumo dib loogu soo nooleeyo bulshooyinka ay saameyn doonto. Duulaanka ku soo qulqulaya guud ahaan soomaaliya (wadahadalada ayaa socda qaar kamid ah deeq bixiyeyaasha oo ay ku jiraan ECHO, OFDA iyo FAO sidoo kale waxay u isticmaalan doonaan agabkooda iyada oo loo marayao maaliyad deg deg ah oo laga heli karo xarunta ), iyo in lasii wado dhisida awoodda soomaliya si wanaagsan ula macaamilaan faafitaanka mustaqbalka.

Ayax ayaa ah cayayaanka leh awood ay ku faafo oo waxyeelo weyn u geesto dhinaca eey ku faafan. Nooc kamid ah ayax ayaa laga yaabaa inay ku jiraan ilaa 150 milyan oo ayax ah kilo mitir laba jibaaran. Xawayaanku waxay u haajiraan dhinac dabaysha waxayna dabooli karaan 100-150 kilo mitir malintii. Iskucalcalis eey baabi’in doona ku filan in laku quudiyo 2,500 oo qof mudo hal sano ah.

URL:

La dejiyay:

Somalia

Warbixinta Xaaladda
Helitaanka
Article 4
Xogtii uugu dambeysay ee 26-da Diseembar 2019. Source SHF.

Nidaam Xiriirsan oo Arimaha Magangalyada ayaa laga bilaabay Somalia

Bishii Diseembar ee 2019-ka Kooxda magangalyada Somaaliya,ayaa daah furtay Nidaam lagu daba galayo arimaha magangalyada. Ulajeeda nidaamkan ayaa ah in la ogaado qaabka iyo isdaba jooga arimaha la xariira ku xad gudbida xuquuqda bini’aadamnimo iyo halista magangalyada ee dadka masaakinta ah iyadoo hadana war bixin soo sarayso oo deeqo lagu raadin kara. Marki sidan la suubiyo Nidaamka wuxuu war bixin siinayaa arimaha falcelinta bin’aadamnimo.

Nidaamkan wuxuu keedinayaa xogta bil walba laga helo bulshooyinka kala duduwan iyagoo kawaramayo xaaladooda magangalyo. Arimaha lasoo gudbiyo waxaa ka mid ah; dhaawacyada iyo dhimashooyinka dagaaladu sababaan, afduubasho, si-xun ula dhaqmid, (cadownimo, dhaqan yasitaan leh ama ciqaab), kufsi, ilma yar oo la shaqaaleysiiyo/ciidan lagu daro, guurka caruurta iyo cadaalad la’aan iyo wax lamid ah. Nidaamka wuxuu keedin doona xog arimaha la xariira dhacdooyinka ku dhacay dadka sida aadka loo saameyo iyo habka eey ula tacaalaan dhibaatooyinka iyo sida oo usoo gudbiyaan xaaladahooda. Kooxaha gargaarka badbaadinta ee Soomaaliya ka howlgalo aad bey uuga mahad celinayaan taageerada kooxda ey siiyeen deeq bixiyayaasha: ECHO, Danida, SHF, OFDA, UNHCR. Bogga waxaa laga booqan karaa halkaan

URL:

La dejiyay:

Somalia

Warbixinta Xaaladda
Warbixin dheer
graph -HB Dec
Xogtii uugu dambeysay ee 26-da Diseembar 2019. Source SHF

Taageero jooogta ah oo xagga deeqaha ah ayaa loo baahan yahay wakhti hore sanadka 2020

Sannadka 2019 gudahiisa, deeq bixiyayaasha waxey siiyeen US$992 milyan howlaha arimaha baniaadanimo ee Soomaaliya, taasoo u suura gelisay iskaashatada arimaha baniaadanimo iney sii wadaan mucaawinaadda, ayan ka jawaabaan musiibooyinka soo baxo islamarkaana ay taageeraan dadka tabaaleysan. Tani waxaa ka mid ah $860 milyan oo lagu bixiyay Qorshii Arimaha Howlaha Baniaadanimo ee Soomaaliya sanadka 2019 iyo $133 milyan oo loogu tala galay howlaha ka baxsan deeqaha la codsaday. Deeqaha HRP-ga waxaa laga yaabaa ineysan sii buuxda uuga muuqanin xaaladda deeq bixinta, sababo la xiriiro ka flacelinta baahiyaha sida Qorshaha Howlaha Abaaraha iyo Fatahaada oo la dardargeliyey markii xaaladda baniaadanimo ey isbadashay sanadkaan.

Kooxaha qaar ee arimaha baniaadanimo ayaa deeq aad u yar helo,in ka yar rubuc  (Iskuduwidda iyo Maareynta Kaamamka, Badbaada iyo Hoyga/Gargaarka aan cunada eheen) ama in ka yar boqolkiba 30 (Caafimaad, Biyo, Fayadhowr) ee baahiyaha la kaafiyey. Farqiga xagga deeqaha ayaa ah mid walaac laga muujinaayo qorsha sanadka 2020; deeq bixiyayaasha waxaa lagu dhiira gelinayaa iney sii hormariyaan lacagaha si loo sii adkeeyo guulaha la gaaray sanadkii 2019, loo joogteeyo sida looga jawaabo gargaarka nafafka lagu badbaadiyo iyo taageerada noolal maalmeedyada sanadka 2020 gudahiisa.

URL:

La dejiyay:

Somalia

Warbixinta Xaaladda
Jawaabaha xaaladaha deg deg ah
Article 5
Xogtii uugu dambeysay ee 26-da Diseembar 2019. Source SHF

Deeqaha la soo uruuriyey sanadka 2019 2019 oo aad fiicnaa

Deeqaha arimaha baniaadanimo ee la soo uruuriyey sanadka 2019 ee Deeqda Arimaha Baniaadanimo ee Soomaaliya (SHF) iyo Deeqda Howlaha Arimaha Baniaadanimo ee (CERF), waxey hay’adha ka shaqeeya arimaha baniaadanimo ee Soomaaliya u qoondeeyeen in ka badan $103 milyan sanadka 2019.

Marka la eego baahiyaha arimaha baniaadanimo iyo dowrka muhiimka ah ee SHF ay ka ciyaarto isku xirka howlaha iyo dadaalka qorsheysan, deeq bixiyayaasha, waxaa lagula talinayaa iney kordhinayaa deeqaha xili hore sanadka 2020. Iney jiraan deeqo ku filan sanduuqa waxey horumarineysaa awoodda deeqaha ee bixinta taageero la saadaalin karoo oo islamarkaana wakhti fiican yimaado sanadka 2020.

URL:

La dejiyay: