Somalia

Warbixinta Xaaladda
Warbixin dheer
Samaynta fatahaadaha gobolka Bari- Sawir/Puntland State

XAALADDA GUUD

Duufaanta Gati ayaa sababtay in xaaladda bini’aadamnimo ee Puntland kasii darto

Xaaladda bini’aadamnimo ee Soomaaliya ayaa kasii dartay kadib duufaanta Gati taasoo ku dhufatay gobolka Bari ee Puntland 22-da bishii Nofeembar. Roobab dhax dhaxaad iyo kuwa xoogan ayaa sababay duufaanta taaso ka kacday deegaanada Puntland waxeen saameesay ilaa 200,000 qof oo eey kamid yihiin 42,000 oo kasoo barakacay degmada Isku shuban. Duufaanta Gati ayaa sababtay dhimashada ilaa sagaal qof iyo burbur soo gaaray agabyada kaluumeesatada, sidoo kale waxaa duufaanta iyo roobab dishay xoolo badan waxaan gabi ahaan baaba’ay cooska iyo beeraha. Duufaanta ayaa timid iyadoo hore u jirtay saddax khatar oo kale ah caabuqa COVID-19, Ayax iyo daadad, taaso kor u qaaday dhibta ka jirta cunno la,aanta ee dalka.

Sida laga so xigtay FAO-SWALIM, roobab aan la fileen ayaa ka da’ay Somaliland taaso hore ugu jirtay roobab la,aan waqti dheer laga soo bilaabo bishii Sebteember. Sikasto ha ahaatee roobabka ayaa ah kuwa aan ku filneen dadka ku nool deeganada Somaliland.

Saadaasha ayaa sheegtay in roobab dhax dhaxaad eey ka jiran qeeba kamid ah Koonfurta Soomaaliya. Hay’ada saadalinta cimilada ee IGAD ayaa sheegtay in laga diiwangaliyay qeeb kamid Soomaaliya roob la,aan taaso eey ka digeen in eey khatar  ku noqoto habnololeedka dadka. Xiliga Dayrta ee bilaha (Oktoobar ilaa Diseembar) ayaa qalqal galiyay dalka, iyadoo eey kasoo daahday roobabka qeebo badan oo kamid ah Soomaaliya. Sikasto ha ahaatee roobabka ayaa sababay daadad taaso natiijadiisa eey noqotay barakac, dhimasho, burbur kaabayaasha oo eey kamid yihiin wadooyinka, guryaha iyo beeraha sida laga soo xigtay hay’adaha gargaarka. Ugu yaraan 73,000 qof ayuu saameeyay roobabka Dayrta  gaar ahaan gobolka Banadir,Jubaland, Hirshabelle, Galmudug iyo Koonfur Galbeed ilaa 23-da bishii Oktoobar.dadka uu saameeyay ayaa waxaa kamid 53,000 barakacayaal  iyo dadka deegaanka ee  ku nool Baydhabo koonfur Galbeed kuwaasi oo markii hore noloshood eey liidatay.Daadadka Dayrta ayaa daba socday roobabkii Xagaa ee (Juun ilaa Sebtember) fatahaadaha wabiga iyo daadka ayaa saameeyay in ka badan 545,000 qof oo ku nool Hirshabelle, Koonfur Galbeed iyo Jubaland.

Waxaa kordhay waxyeelada Ayax ee koonfurta Soomaaliya

Waxyeelada ayax ayaa wali ka socota koonfurta Soomaaliya. Gobolka Banadir ayaa laga soo sheegay waxyeelada ayax gaar ahaan Deyniille iyo Kaxda, taaso beeraleeda deeganadaasi eey sheegeyn in beerahood ee ka baabiyeen ayax. Xaaladda Jubaland ayaa ka sii dartay waxaan soo sheegayaa in ka badan 20 xaafadood ee Dhoobley iyo Afmadow uu waxyeelo u geestay ayax. Koonfur Galbeed ayaa laga soo tabiya ayax gaar ahaan Shabelle hoose iyo gobolka Bay. Qiyaastii 200 hiktar oo beeraha ayaa burbur soo gaarahy degmooyinka Marka iyo Afgooye. Wali Puntland ayaa waxaa ka jiro ayax waxaa lagu arkay dhinacyada qudaarta taaso eey ku tiirsanyihiin dadka deegankaasi. Hirshabelle ayaa lagu soo waramayaa in lagu arkay ayax farabadan gaar ahaan gobolada Hiiraan iyo Shabelle dhexe.

Duufaanta Gati ayaa saameyn weyn ku leh ayax jooga Somaliland iyadoo uu si deg deg u faafayo. sida laga soo xigtay FAO roobabka ayaa sababay duufaan iyo dabeelo taaso sababtay in la degaaalanka ayax adkaado iyo isticmaalka wadooyinka. Gobolka Sanaag waxaa la sheegay in ayax u wareegay Sool iyo Togdheer. Natiijada ayaa ah in dhulbeereedka aad u baaxad ween iyo daaq eey waxyeelo soo gaartay taaso sii xumeesay beeraha iyo habnooleed xoolaha.

Ka-falcelinta ayaxa iyadoo laga holgalayo hawada iyo dhulka ayaa sarra looqaaday  halka agabyada la adeegsanaayo uu yahay diyaarada, baabuur iyo suntan cayayaanka waxaan loo tababaray shaqaalo qeeba badan oo Soomaaliya kamid ah. Laga soo bilaabay sannadkan FAO ayaa buufisay in kabadan 110,000 hiktar oo beero waxaa la badbaadiyay 193,999 mitir oo dallagayo iyo wax soo saar gaaray ilaa 90,000 qoysas xoola dhaqatada. Ka-falcelinta ayax ee beeraha iyo qoysas xoola dhaqatada ayaa soo gaaray lacag cadaan xiliyada Dayrta iyo Gu’a qoysaska wax lasoo gaarsiiyay ayaa gaarayo 24,300 qoys xilka Gu’a halka xiliga Dayrta eey lacag cadaan soo gaareen 16,000 qoys. Xoolo dhaqatada ayaa saameen ku reebay ayax, kaaso baabiyay 3,600 mitir oo tan eey quudan jireen xoolaha waxaa qoyskasto soo gaaray 30,000 qoys, halka 2,450 qoys la diiwaangaliyay lacag cadaan. Waxaa intaasi dheer FAO ayaa soo gaaray US$50.4 milyan si loo taageero qorshaha la dagaalanka ayax oo eey hogaamineeso dowladda federlka ee Soomaaliya waxaa guud ahaan loo bahanyahay 57 milyan. waxaa intaasi dheer qarashaadka loogu talagalay in lagu buufinayo ayax, gaadiidka qarashad lagu holgalayo taaso socon doonta ilaa Juun ee 2021.

URL:

La dejiyay: