Somalia

Warbixinta Xaaladda
Warbixin dheer
Khariidada Soomaaliya oo muujineyso eyaboorada iyo xuduudaha dalka iyo xarumaha barakacayaasha. Xigasho: OCHA

Diyaar-garoowga iyo kafalcelinta xanuuka COVID-19 gudaha dalka Somaalia

Qaramada midooway iyo iskaashiga haay’addaha samafalka iyagoo la shaqeynayo maamulka dowladda aya waxey soo saareyn qorshaha isudiyaarinta iyo kafalcelinta si looga yareeyo dhibaatad biniaadamnino iyo faafida xaanuunka COVID-19.  Qorshooyinka dowladda Fedaraalka iyo kuwa maamul goboleedyada, ayaa xooga saarayo in sarra loo qaado adeegyada la xariira la dagaalanka xanuunka COVID-19 iyadoo la xoojinayo goobaha caafimaad isla markaana barnaamijyada ku xusan qorsha ka falcelinta bini’aadamnino ee 2020 la ilaalin doona, laiskuna dayi doona sida loo qorsheeyay u dhacaan.

Soomaaliya wax ey diwaangalis shan kiis oo xanuunka COVID-19, waxeyna hirgalis talaabooyin lagu xakameynayo faafida caabuqan, waxaa ka mid ah; xiritaanka dugsiyada, joojinta iskuimaadka dad badan, iyo xanibaada duulimaada dibadda iyo dalka gudihiisa Ka hortagid dhimashada iyo xanuunada daran ayaa ah walaaca kowaad, kooxaha iskaashiga ee bini’aadamnimo aya ka walaacayo saameynta xanuunkan ku lahaan karo dhaqaalaha dadka dabar daran ee kunool dalka sida dadka barakacayaasha ah, bulshooyinka cunno yarida heyso, iyo dadka uu saameyay ayaxa ama fatahaada halista u ah. Dadka ku tiirsanayaa lacagaha xawaalada ayaa sii yaraandoonta iyadoo dadkii lacagaha soo diri jiray ay wajahayaan shaqo la’aan iyo lacag yari.  Marka la fiiriyo sida dunida caabuqa ugu faafay, iyo sida warbixinta ku saabsan kiisas la xaqiijiyay, faafida xanuunka COVID-19 ayaa said ku ah goobaha dadka ku badanyihiin sida magaalooyinka waaweyn iyo goobaha nadaafadooda xuntahay.

Sida ey sheegtay ururka caafimaadka ee addunaka, waddamada kujira degaalada iyo xaaladaha liita sida Somaalia ayaa halis u ah in xanuunka aad igu faafo bulshada iyo dadka dhamaan hadii aad si dhaqsi ah lagu ogaan.

Sannadka 2016 cilmi baaris xaga isu diyaarinta arimaha degdeg ah sida ogaansha iyo ka hortaga qatarta caafimaad iyo amniga somaalia waxa la ogaaday in boqolkiiba 6 eey aboodo ka hortaga, ogaanshaha iyo ka falcelinta dhibaatooyinka. Tirada shaqaalaha caafimaadka ee kusugan dalka ayaa 2dii shaqaalaba ku aadyo kun qof marka loo fiiriyo sida caadiga ka ha caalamka oo ah 25tii shaqaalo caafimaad in ey ku aadaan kun qof. In ka yar boqolkiiba 20 goobaha caafimaad ee dalkan agabka iyo daawo iyo ku maareyn karaan caabuqan.

Dadka ugu tabarta yar waxa ka mid dad tiradooda ka badantahat 2.6 malyan oo barkac ku ah dalka gudihiisa, goobaha ay deganyihiin waa gooba dadka aad ugu badanyihiin xaaladda nadaafadna aad u xuntahay. Dhaqaalo xumi jirta, barkacaasha inta badan ma helaan adeeg caafimaad, inta badan ma heystaan biyo nadiif ah oo la cabi kara,  musqulo nadiif ah iyo nadaafada sida saabuunta. Marka laga tago barkacayasha, dadka waayeelka ayaa lagu qiyaasaa boqolkiiba 2.17- iyo dadban saboolka ah ee degan magaalooyinka waaweyn ayaa loo tixgaliyaan in ey yihiin dadka halista u ah xanuunka COVID-19 haduu faafo.

Qorshaha hayaddaha qaramada midoowbay iyo iskaashiga bini’aadamnino ayaa lagu kabayaa qorshaha dowliga ah ee isu diyaarinta guud oo la daah furaay 26da Maarso, qorshahan ayaa doonayo deeq dhan 57.8 malysan doolarka mareykanka si loola tacaalo ka falcelinta iyo isu diyaarinta arimaha bini’adamnimo ilaa sagaalka bilood ee soo socota. Waxaa la ogaaday in warbixinta dowladda ku aadan falanqeynta sameynta xanuunka COVID-19 ee xaga dhaqaalo iyo bulshadaba in eey is waafaqayaan habka ururka caafimaadka adduunka u suubiyaan falcelinta iyo isu diyaarinta.

URL:

La dejiyay: